TRƯỜNG THPT CHUYÊN LÊ QUÝ ĐÔN TIÊN PHONG ĐỔI MỚI DẠY HỌC TRONG KỶ NGUYÊN SỐ: HỘI THẢO “NÂNG CAO HIỆU QUẢ TÍCH HỢP NĂNG LỰC SỐ VÀ ỨNG DỤNG TRÍ TUỆ NHÂN TẠO TRONG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THPT”
- Thứ ba - 17/11/2026 17:10
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Trí tuệ nhân tạo (AI) và những thành tựu của khoa học công nghệ đang làm thay đổi sâu sắc cách con người tiếp cận tri thức, học tập và giải quyết các vấn đề của đời sống. Trong giáo dục, sự thay đổi ấy đặt ra yêu cầu cấp thiết: học sinh không chỉ cần biết sử dụng công nghệ mà còn phải có khả năng khai thác, đánh giá thông tin, tư duy độc lập và làm chủ những công cụ ngày càng thông minh. Bởi vậy, vấn đề quan trọng đối với mỗi nhà trường không phải là đưa được bao nhiêu công nghệ vào lớp học, mà là làm thế nào để công nghệ thực sự phục vụ mục tiêu phát triển phẩm chất, năng lực người học.
Nhận thức rõ yêu cầu đó, Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn chủ động nghiên cứu, đổi mới phương pháp dạy học, từng bước đưa việc phát triển năng lực số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào thực tiễn giáo dục. Chiều ngày 17/11/2026, nhà trường tổ chức Hội thảo chuyên đề “Nâng cao hiệu quả tích hợp năng lực số và ứng dụng Trí tuệ nhân tạo trong dạy học ở trường THPT”, với sự tham dự của đại diện Ban Giám hiệu các nhà trường, giáo viên các bộ môn thuộc Cụm chuyên môn số 1, phóng viên Báo và Đài Phát thanh – Truyền hình tỉnh cùng cán bộ quản lý, giáo viên nhà trường.

Hội thảo là dịp để các nhà trường cùng nhìn nhận những vấn đề đặt ra trong quá trình tích hợp năng lực số và ứng dụng AI, trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ những cách làm cụ thể và tìm kiếm giải pháp phù hợp với thực tiễn dạy học. Qua đó, tinh thần đổi mới không chỉ được thể hiện ở việc tiếp cận công nghệ mới mà còn ở nỗ lực tìm ra cách sử dụng công nghệ hiệu quả, có trách nhiệm và hướng đến sự phát triển thực chất của người học.
Từ nhận diện yêu cầu đến triển khai thực chất trong nhà trường
Việc tích hợp năng lực số và ứng dụng AI không thể dừng lại ở việc bổ sung một vài thao tác công nghệ vào bài giảng hay tạo ra những sản phẩm học tập bắt mắt. Điều cốt yếu là xác định đúng năng lực cần hình thành, lựa chọn công cụ phù hợp với đặc trưng môn học và tổ chức hoạt động để học sinh thực sự được tìm hiểu, thực hành, kiểm chứng và sáng tạo. Tinh thần ấy được thể hiện trong định hướng của nhà trường và báo cáo về công tác triển khai do Nhà giáo Lê Thị Biên – Phó Hiệu trưởng trình bày tại Hội thảo. Trong hai tháng đầu năm học 2026–2027, Ban Giám hiệu đã chỉ đạo các tổ chuyên môn rà soát kế hoạch giáo dục, lựa chọn nội dung và địa chỉ tích hợp năng lực số, giáo dục AI; đồng thời tăng cường sinh hoạt chuyên đề, dự giờ và rút kinh nghiệm. Đến thời điểm tổ chức Hội thảo, nhà trường đã dự giờ, rút kinh nghiệm 27 tiết dạy có tích hợp năng lực số.

Thực tiễn triển khai cho thấy, mỗi lĩnh vực môn học có cách tiếp cận riêng. Với các môn Khoa học Tự nhiên, phần mềm mô phỏng, thí nghiệm ảo và học liệu số hỗ trợ học sinh quan sát, thực nghiệm, mô hình hóa những kiến thức khó tiếp cận trực tiếp. Ở các môn Khoa học Xã hội và Nhân văn, bản đồ số, tư liệu số hóa, video, infographic và sơ đồ tư duy tạo thêm điều kiện để học sinh tìm kiếm, xử lý, phân tích và thể hiện tri thức. Đặc biệt, trong hoạt động viết, nhà trường chú trọng nguyên tắc “AI là trợ lý – học sinh là tác giả”, qua đó khẳng định người học phải giữ vai trò chủ thể, có trách nhiệm với tư duy và sản phẩm của chính mình.
Bên cạnh những kết quả bước đầu, báo cáo cũng thẳng thắn chỉ ra những khó khăn cần tháo gỡ: giáo viên còn lúng túng trong lựa chọn và cụ thể hóa chỉ báo năng lực số; việc sử dụng công nghệ đôi khi có nguy cơ thiên về hình thức; một bộ phận học sinh dễ phụ thuộc vào AI, thiếu kỹ năng kiểm chứng thông tin; điều kiện hạ tầng và năng lực công nghệ giữa các đơn vị chưa đồng đều; việc đánh giá quá trình hình thành năng lực số vẫn còn nhiều thách thức.
Từ thực tế đó, nhà trường xác định hướng triển khai có trọng tâm, lấy yêu cầu cần đạt của môn học làm căn cứ, lựa chọn chỉ báo năng lực số phù hợp và thiết kế nhiệm vụ học tập có minh chứng rõ ràng về quá trình thực hiện. Việc đánh giá cần quan tâm cả quá trình lẫn sản phẩm, chú trọng khả năng tự làm, kiểm chứng và bảo vệ kết quả của học sinh. Cùng với đó là định hướng xây dựng kho học liệu số dùng chung, tăng cường chia sẻ bài dạy minh họa và giáo dục học sinh về an toàn thông tin, bản quyền, bảo vệ dữ liệu cá nhân, đạo đức sử dụng AI.
Khi công nghệ góp phần làm sâu sắc hoạt động học tập
Những định hướng trong báo cáo triển khai được tiếp nối bằng năm tham luận chuyên môn thuộc các môn Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh, Sinh học và Vật lí. Từ những bài học cụ thể, các thầy cô đã chia sẻ cách lựa chọn, khai thác công nghệ gắn với đặc trưng từng môn học, đồng thời làm rõ những thay đổi trong cách tổ chức hoạt động và yêu cầu đặt ra đối với học sinh. Điểm đáng ghi nhận là công nghệ không được xem như mục đích tự thân, mà được lựa chọn để hỗ trợ giải quyết những nhiệm vụ học tập cụ thể.
Ở môn Toán, thầy giáo Trần Đại Lộ tập trung vào việc phát triển năng lực số, kỹ năng tự học và tự đánh giá thông qua phần mềm Toán học trực tuyến SANG-CAS. Học sinh được yêu cầu giải bài độc lập trên giấy trước khi sử dụng công cụ để trực quan hóa đồ thị hai chiều, mô hình ba chiều và đối chiếu kết quả. Với các nội dung như hệ bất phương trình bậc nhất hai ẩn ở lớp 10 hay ứng dụng tích phân tính diện tích, thể tích khối tròn xoay ở lớp 12, công nghệ giúp học sinh nhận diện sai sót, kiểm tra kết quả và tự điều chỉnh cách giải. Giá trị của giải pháp không nằm ở việc phần mềm đưa ra đáp án, mà ở khả năng hỗ trợ học sinh nhìn lại và làm chủ quá trình tư duy của mình.

Trong khi đó, tham luận của cô giáo Phạm Thị Thương Huyền ở môn Ngữ văn lựa chọn bài học Khôi phục tầng ozone: thành công hiếm hoi của nỗ lực toàn cầu để minh họa việc tích hợp năng lực số thông qua Google Form, sơ đồ tư duy số, trò chơi tương tác và Canva. Học sinh được thực hành tìm kiếm, đánh giá độ tin cậy, kiểm chứng thông tin, hệ thống hóa nội dung văn bản và thiết kế infographic, poster truyền thông về vấn đề môi trường. Việc yêu cầu ghi nguồn trích dẫn trong sản phẩm góp phần hình thành ý thức trách nhiệm với thông tin và bản quyền. Qua đó, công nghệ mở rộng khả năng kết nối tri thức văn bản với những vấn đề thực tiễn, đồng thời tạo điều kiện để học sinh phát triển tư duy phản biện và năng lực sáng tạo.

Với môn Tiếng Anh, thầy giáo Nguyễn Đình Tuấn giới thiệu việc khai thác Edpuzzle, Grammarly và Gemini trong dạy học lớp 11. Các công cụ được sử dụng để tổ chức hoạt động nghe tương tác, hỗ trợ học sinh nhận diện và phân tích lỗi trong bài viết, lập dàn ý, tiếp nhận phản hồi theo tiêu chí IELTS trình độ B1–B2; đồng thời hỗ trợ giáo viên xây dựng ngân hàng câu hỏi phân hóa. Cách tiếp cận này góp phần mở rộng cơ hội luyện tập, tự điều chỉnh và nâng cao năng lực ngoại ngữ, đồng thời đặt ra yêu cầu học sinh phải biết chọn lọc, đánh giá những gợi ý từ AI.

Ở lĩnh vực Khoa học Tự nhiên, công nghệ thể hiện rõ vai trò trong việc trực quan hóa kiến thức, tăng cường trải nghiệm và phát triển tư duy thực nghiệm. Với bài Cấu trúc và chức năng của màng sinh chất (Sinh học 10), cô giáo Đồng Thị Anh kết hợp mô hình 3D, thí nghiệm ảo và các nền tảng tương tác như Sketchfab, PhET, Padlet, Quizizz, Canva, ChatGPT. Học sinh được tiếp cận cấu trúc màng sinh chất ở cấp độ vi mô, tham gia hoạt động trao đổi, luyện tập và vận dụng kiến thức để giải thích hiện tượng thực tiễn như ngâm rau sống trong nước muối. Việc thiết kế infographic và đánh giá bằng Rubric cũng tạo cơ hội để các em chuyển hóa kiến thức thành sản phẩm học tập có tính ứng dụng.

Một hướng tiếp cận giàu tính thực tiễn khác được thể hiện trong tham luận môn Vật lí của thầy giáo Hoàng Tuấn Anh với chủ đề Vật lí thực nghiệm với kỷ nguyên số. Thông qua Phyphox, Tracker và Google Sheets, điện thoại thông minh được khai thác như một phương tiện hỗ trợ thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu thực nghiệm, góp phần giảm chi phí thiết bị và tăng tính khả thi khi triển khai ở các trường vùng cao. Đặc biệt, tình huống sử dụng kiến thức Vật lí để phản biện kết quả AI trong bài toán phanh xe trên đèo Pha Đin đã đặt học sinh trước yêu cầu xem xét những yếu tố thực tế như độ dốc địa hình, thời gian phản xạ của người lái và cơ chế phanh ABS. Qua đó, các em nhận ra rằng kết quả do AI tạo ra cần được kiểm chứng bằng kiến thức chuyên môn và tư duy khoa học. Việc xây dựng bộ học liệu số gồm giáo án, dữ liệu mẫu, video và câu lệnh gợi ý để chia sẻ cũng cho thấy khả năng phát triển một giải pháp dạy học cụ thể thành nguồn tài nguyên có thể tham khảo, vận dụng ở những đơn vị khác.

Năm tham luận, năm cách tiếp cận đã cho thấy những khả năng đa dạng của công nghệ trong từng lĩnh vực tri thức, nhưng cùng hướng đến một mục tiêu: giúp học sinh học tập chủ động, tư duy sâu sắc và có trách nhiệm hơn. Từ việc tự kiểm tra kết quả trong môn Toán, đánh giá độ tin cậy của thông tin trong môn Ngữ văn, tự điều chỉnh bài viết tiếng Anh đến quan sát mô hình khoa học và phản biện kết quả AI trong các môn Sinh học, Vật lí, học sinh đều được đặt vào vị trí chủ thể của hoạt động học tập. Đây cũng là thước đo quan trọng để đánh giá hiệu quả của việc tích hợp năng lực số: không phải ở số lượng công cụ được sử dụng, mà ở những năng lực thực sự được hình thành và phát triển.
Khẳng định vai trò tiên phong, lan tỏa tinh thần đổi mới
Một trong những giá trị thiết thực của Hội thảo là tạo dựng không gian trao đổi chuyên môn giữa giáo viên Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn và các đơn vị thuộc Cụm chuyên môn số 1. Những kinh nghiệm, giải pháp cùng các vấn đề nảy sinh từ thực tiễn dạy học được đưa ra thảo luận, giúp các đơn vị có thêm góc nhìn và cơ sở tham khảo khi triển khai nhiệm vụ mới. Qua đó, Hội thảo không chỉ giới thiệu những cách làm cụ thể mà còn góp phần kết nối đội ngũ giáo viên trong quá trình cùng học hỏi, điều chỉnh và tìm kiếm hướng đi phù hợp.
Đóng góp vào thành công của Hội thảo là sự chuẩn bị nghiêm túc, công phu và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ giáo viên Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn. Từ nghiên cứu nội dung, lựa chọn bài học, thiết kế hoạt động đến xây dựng minh chứng và trình bày tham luận, các thầy cô đều thể hiện sự đầu tư và chủ động trong chuyên môn. Các giải pháp được chia sẻ không dừng ở ý tưởng ứng dụng công nghệ mà đi vào từng tình huống dạy học, làm rõ công cụ được lựa chọn, cách tổ chức hoạt động và giá trị đối với người học. Đó là kết quả của quá trình tìm tòi, thử nghiệm và tinh thần cầu thị; đồng thời thể hiện sự sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, cùng đồng nghiệp tháo gỡ những khó khăn trong thực tiễn.

Sự quan tâm, định hướng trực tiếp của NGƯT Bùi Thị Anh – Bí thư Đảng bộ, Hiệu trưởng nhà trường trong phần khai mạc và kết luận Hội thảo thể hiện quyết tâm của lãnh đạo nhà trường trong việc đưa yêu cầu đổi mới trở thành nhiệm vụ chuyên môn thường xuyên, có định hướng và chiều sâu. Từ sự chỉ đạo thống nhất đến nỗ lực của từng tổ chuyên môn, từng giáo viên, nhà trường đang từng bước xây dựng môi trường giáo dục khuyến khích nghiên cứu, sáng tạo và ứng dụng công nghệ có chọn lọc, luôn lấy chất lượng dạy học làm mục tiêu. Với tinh thần chủ động đó, Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn không chỉ nỗ lực đổi mới từ thực tiễn của chính mình mà còn hướng tới trách nhiệm chia sẻ, đồng hành cùng các đơn vị trong Cụm chuyên môn số 1 và các trường THPT trên địa bàn tỉnh. Định hướng xây dựng kho học liệu số dùng chung, chia sẻ bài dạy minh họa và những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế là những bước đi cụ thể để kinh nghiệm chuyên môn không chỉ dừng lại trong khuôn khổ một Hội thảo, mà có thể tiếp tục được kế thừa, vận dụng và phát triển ở nhiều môi trường dạy học khác nhau. Qua đó, nhà trường từng bước khẳng định vai trò tiên phong trong tiếp cận và triển khai những yêu cầu mới của giáo dục, đồng thời đóng góp vào nỗ lực nâng cao chất lượng giáo dục chung của tỉnh.
Hội thảo khép lại, nhưng những vấn đề được đặt ra và kinh nghiệm được chia sẻ sẽ còn tiếp tục được kiểm nghiệm, hoàn thiện trong từng bài dạy, từng hoạt động học tập. Giá trị của Hội thảo vì thế không chỉ nằm ở năm tham luận hay những công cụ công nghệ được giới thiệu, mà quan trọng hơn, ở sự chuyển biến trong nhận thức và cách tiếp cận: từ sử dụng công nghệ như một phương tiện hỗ trợ sang khai thác công nghệ có mục đích, có kiểm chứng và gắn chặt với yêu cầu phát triển năng lực người học. Đây cũng là cơ sở để các nhà trường tiếp tục đổi mới một cách tỉnh táo, thực chất, phù hợp với điều kiện và đặc trưng của từng môn học.
Công nghệ số cần trở thành công cụ nối dài giác quan thực nghiệm; AI cần được nhìn nhận như một người trợ lý hữu ích nhưng luôn phải kiểm chứng. Lấy yêu cầu cần đạt của môn học làm điểm xuất phát, lấy tư duy phản biện, trung thực khoa học và bản lĩnh của người học làm trung tâm – đó không chỉ là thông điệp của Hội thảo, mà còn là định hướng mà Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn kiên trì theo đuổi trên hành trình đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục trong kỷ nguyên số.